Het doel van een monument is de identiteit van een gemeenschap representeren. Maar een dergelijke identiteit is allesbehalve simpel en eenduidig. Ze wordt gevormd door een veelheid aan historische en sociale gebeurtenissen, door het karakter van het landschap, door herinneringen, gebruiken en tradities. Zo heb ik niet één monument voor één gebeurtenis gecreëerd, maar een reeks sculpturen die enerzijds aan verschillende momenten uit de geschiedenis van Puttershoek herinneren en anderzijds de bijzondere aspecten van de Hoeksche Waard benadrukken. Het zijn omstandigheden en momenten die de mensen van Puttershoek gevormd hebben en nog steeds vormen. Want identiteit is nooit af: ze verandert voortdurend in de loop der tijd en groeit met de mensen mee.

hoeksteen uit het kerkje van het in 1421 verdronken dorp Hoecke

Uiteraard stond een kerk aan de wieg van Puttershoek. Misschien was het de kerk van het gehucht Hoecke, die ongeveer op de plek van het huidige Puttershoek stond en die op het schilderij in de Grote Kerk in Dordrecht door de wateren van de St. Elisabethsvloed in 1421 verzwolgen wordt. Maar misschien werd de grondsteen voor de eerste kerk pas later, rond 1440, in de nieuw herwonnen polder gelegd. Om die kern heen groeiden Puttershoek en Mijnsheerenland langzaam maar gestaag

stoel waarop de jonge Mozart anno 1765 op doorreis van Antwerpen naar Den Haag in ‘t Springende Peerd zijn lunch at

Hoewel de Hoeksche Waard een eiland is, ligt het toch in het midden van Nederland. En iedereen – belangrijk of niet – die van Parijs of Antwerpen naar Den Haag wilde reizen moest door Puttershoek komen. Een prins werd de reis fataal: bij aankomst van het veer op de Moerdijk sloeg de boot door het slechte weer om en de koets met prins Johan Willem Friso erin, raakte te water. De prins kon helaas niet zwemmen en verdronk. Van de vele reizigers die Puttershoek aandeden was er een al op jonge leeftijd een ster en hij geniet nu nog steeds wereldfaam. In 1765 reisde de negenjarige Wolfgang Amadeus Mozart met zijn familie door Europa. Vanuit London ging de reis via Antwerpen naar Den Haag waar het wonderkind voor stadhouder Willem V en zijn zus Carolina zou spelen. Het was al na twaalven toen de koets in Puttershoek arriveerde, waar de familie Mozart in het gasthuis ‘t Springende Peerd neerstreek om het middagmaal te nuttigen.

eerste en laatste suikerbiet verwerkt in de Suikerfabriek

In 1912 werd begonnen met de bouw van een nieuwe suikerfabriek in Puttershoek. De productie van bietsuiker gaf Puttershoek en de hele Hoeksche Waard een grote economische impuls. De boeren begonnen op grote schaal bieten te verbouwen. Tijdens de campagne in november werden uit de hele Hoeksche Waard de bieten per wagen en schip naar de fabriek vervoerd en verspreidde de zoetige geur van de bietenketels zich over het land. Het omliggende gebied kon echter niet voorzien in de groeiende vraag naar arbeidskrachten. Zo werden gastarbeiders uit Brabant geworven, die hier geleidelijk een eigen gemeenschap opbouwden en inmiddels een onmisbaar deel van Puttershoek vormen. In 2004 werd de suikerfabriek gesloten.

zandzak die in 1926 de dijk tegen de vloed beschermde

Na de St. Elisabethsvloed heeft de hele Hoeksche Waard een lange strijd tegen het water gevoerd. Soms was de kracht van de natuur te groot voor de mens en liepen delen van het land onder. Vaak kwam men er goed van af en slaagde men erin de polders te beschermen tegen het water. Deze zandzak, gebruikt voor de bescherming van de dijk tijdens de vloed van 1926, is daarvan het symbool. Maar de bescherming van het land is vooral het werk geweest van alle mensen die door de eeuwen heen hebben gezwoegd en geploeterd, die klei staken, zoden legden, sluizen metselden en met hun harde werk in de Hoeksche Waard een uitzonderlijk cultuurlandschap wisten te creëren.

suikerbrood waarmee koning Mohammed V van Marokko in 1959 zijn thee zoette

De suikerfabriek produceerde niet alleen voor binnenlandse consumptie. Tijdens de antikoloniale bevrijdingsstrijd in Algerije en Marokko kondigde Frankrijk een algeheel handelsembargo tegen beide landen af. De Puttershoekse suikerfabriek speelde daar handig op in door in die jaren speciaal suikerbrood voor export naar Marokko te produceren, compleet met een Arabisch zegel.

de eerste discobal in de Hoeksche Waard

De grote disco in Puttershoek was menigeen wellicht een doorn in het oog, maar voor de jeugd, niet alleen die uit de Hoeksche Waard, was het een belangrijke plek voor ontmoetingen, ontspanning en vermaak.

olieopruimschip met ingenieuze veegarmen ontwikkeld door Puttershoeks bedrijf

Het water was natuurlijk altijd heel erg belangrijk voor de Puttershoekers. Het was niet alleen een bedreiging maar ook een natuurlijke grens, die diende als bescherming tegen al het ongewenste dat van buiten kwam. Voor velen was het water hun broodwinning: vissers, binnenschippers, biezensnijders, veermannen, botenbouwers – allen hebben ze op en met het water gewerkt en het beste eruit gehaald. Een recent voorbeeld is de Puttershoekse werf, die internationale faam verwierf met de ontwikkeling van ingenieuze veegarmen waarmee olie op zee opgeruimd kan worden. Deze uitvinding is in 2010 bij de olieramp in de golf van Mexico met groot succes ingezet.

meisje dat de eerste Nederlandse astronaute zal worden

Toch zijn de mensen zelf het meest waardevolle van de Hoeksche Waard. Hun dromen, ideeën, ambities, herinneringen en verhalen bepalen het levensgevoel in dit mooie landschap. Zo zullen ook in de toekomst mensen in Puttershoek opgroeien. Zij zullen zich blijven inspannen voor de gemeenschap, maar ook proberen om hun eigen dromen te realiseren.